هرآنچه در مورد فرانچایز باید بدانید

نویسنده: امیرخسرو فخریان

ناشر: بازاریابی

مدیریت شعب فرانچایز - هر آنچه در مورد فرانچایز باید بدانید
برخی از مفاهیم در گذر زمان گاه چنان تغییر می‌کند، که کاملا غافلگیر می‌شویم. به دو دهه قبل که باز‌می‌گردم و از منظر مدیرعامل و عضو هیئت مدیره گلرنگ پخش، یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های توزیع سراسری کشور یا به پیش از آن، از منظر تصمیم‌گیری در حوزه تولید و تامین در مفاهیمی مانند: زنجیره‌ تامین، خرده‌فروشی، فروشگاه‌های زنجیره‌ای، تخفیف و بسیاری دیگر از مفاهیم در این زمینه و سیاق تامل می‌کنم، به نیکی شاهد تغییر و تحول عظیمی در ژرفای معانی آن واژگان هستیم. به ان مفاهیم وقتی مجدد از نظر مدیرعامل و عضو هیات مدیره فروشگاه‌های زنجیره‌ای افق کوروش که امروز بزرگ‌ترین خرده‌فروشی کشور است، یا از منظر رئیس اتحادیه کشوری فروشگاه‌های زنجیره‌ای ایران که یک موسسه جوان است می‌نگریم، ادبیات موضوعی سیال و در انسجامی را به وضوح مشاهده می‌کنیم. این تکون مفاهیم از آن‌جا نشات می‌گیرد که پس از ورود هر مفهوم تازه به داخل فضای کسب و کار هر اقلیم، زمان لازم است تا مالکان کسب و کارها، کارآفرینان و معرف اندیشان آن اقلیم، جان مفهوم را به اصطلاح از آن خود کنند و شاید به این دلیل است که هیچ تضمینی وجود ندارد که موفق‌ترین کسب و کارها بتوانند موفقیت‌های سابق خود را در جایی دیگر حتی با شبیه‌ترین ویژگی‌های فرهنگی، اقتصادی و سیاسی کسب و تکرار کنند.

سرعت توسعه فروشگاه‌های زنجیره‌ای در سال‌های اخیر به گونه‌ای از زیرساخت‌های موجود مانند: ملک مناسب، نیروی کارآمد، شبکه تزیع فراگیر، ظرفیت و توان تامین‌کنندگان و … پیش افتاد، که این مساله در ذهن و ضمیرم روز به روز پررنگ‌تر می‌شد که باید شیوه دیگری به جای تملک تام و تمام خرده فروشی یافت و یا ساخت. در یکی از بازدیدها از فروشگاه‌هایی با بیش از هشت هزار شعبه، گویی مفهوم فرانچایز که با آن آشنایی نسبتا خوبی داشتم، نزد من بالمره تغییر کرد. یک خرده‌فروشی بزرگ با شعبات متعدد چه مزیتی می‌تواند برای مردم به معنای کلان آن داشته باشد: ارزش افزوده بیشتر از محل بهترین قیمت‌های خرید به دلیل صرفه‌جویی در مقیاس، بهینه‌سازی زنجیره تامین و موجودی و … و چیزهایی از این دست. حال اگر بتوان با نسخه‌ای مناسب این مزیت را به جای هزار، دو هزار یا حتی چهار هزار فروشگاه به چهل هزار فروشگاه تعمیم داد، چه اتفاق شگرفی در کشور رخ خواهد داد؟ این ایده‌ای بود که از آن زمان لحظه‌ای اندیشه‌ام را رها نکرده است و ثمره آن در عرصه عمل در همین مدت کوتاه ده‌ها فروشگاه فرانچایز تحت نام فروشگاه‌های زنجیره‌ای افق کوروش شده‌است و در عرصه معرفت، همین صفحاتی است که در ادامه از نظر پرمهرتان می‌گذرد.

این صنعت، به مانند دیگر ساخته‌های بشری لاجرم متضمن نقص‌هایی هست و اگر تنها هنرش این باشد که بتواند میان دو بال معرفت و عمل هماهنگی هر چند اندک به همراه آورد، به زعم من اوج خود را ملاقات کرده است. به تعبیر ژرف مولوی بزرگ:

تشنگان گر آب جویند از جهان                                                آب جوید هم به عالم تشنگان

در آن سوی میدان معرفت آنچه دیده می‌شود سراسر ظرفیت‌ها و توانمندی‌هایی است که خوشبختانه هنوز بخش بزرگی از آن‌ها بالقوه مانده‌اند و در این سوی میدان عمل نیز فرصت‌های مغتنم و از هر نظر ارزشمند برای تبلور آن اندیشه‌های علمی و گرانسنگ وجود دارد. به دلیل شناختی که از نزدیک با صاحبان و مدیران محترم نزدیک به صد فروشگاه زنجیره‌ای داشته‌ام به خوبی این احساس تشنگی و نیاز را در آن بزرگوار یافته‌ام. با این اراده، این تالیف به صورت هدیه در اختیار هر دو صنف صنعتگر و دانشگر قرار می‌گیرد تا از آن مصالحی برگیرند یا به آن مصالحی بیفزایند تا دستادست یکدیگر پایه علم و عمل قابل اتکایی بنا نهیم. در کش و قوس طاقت فرسای راه‌اندازی فروشگاه‌های زنجیره‌ای در سال‌های گذشته همواره کوشیدم و بر خود فرض کرده‌ام که در بهره برداری از آموزه‌هایی که دیگران برساخته‌اند، کوتاهی نکنم و چرخ از نو خلق نشود و از سوی دیگر آن چه را از تضارب آن مفاهیم با فرهنگ ایرانی-اسلامی خودمان برساخته‌ایم را در اختیار دیگران قرار دهم تا به تعبیر ملک‌الشعرای بهار:

دیگران کاشتند و ما خوردیم                                                               ما بکاریم و دیگران بخورند

به طور کلی فرانچایز برای کسانی مناسب است که دارای یک سرمایه متوسط بوده ولی ایده‌ای برای کسب و کار ندارند، اما مایل هستند سرمایه خود را در یک کسب و کار با درجه آزادی متوسط به کار گرفته و سود متوسطی هم به دست آورند. لازم به ذکر است، کسانی که در کار به دنبال تغییر و تحولات سریع یا ریسک‌های بزرگ و سودهای بالا هستند برای فرانچایز ساخته نشده‌اند.

یکی از پرطرفدارترین اشکال کسب و کار که در سال‌های اخیر تمایل به آن خصوصا در کشورهای در حال توسعه رشد فراوانی داشته، استفاده از دارایی‌های فکری شرکت‌ها و کسب‌وکارهای معتبر(مانند برند، اختراعات ثبت شده و…) است که تحت قراردادهای مشخصی و در قبال پرداخت هزینه‌هایی به عنوان حق استفاده از این دارایی‌های فکری، فرانچایز نامیده می‌شود. این صنعت در بازار رستوران، فست‌فود و کافی‌شاپ بیش از سایر کسب و کارها دیده می‌شود و در این بین شاخص‌ترین آن‌ها در دنیا مک دونالد است. در ایران نیز نمونه‌هایی وجود دارند. کتاب «هر آنچه در مورد فرانچایز باید بدانید» به طور کلی این مدل کسب و کار را تشریح کرده است.

کتاب هر آنچه باید در مورد فرانچایز بدانید اولین اثر در خصوص فرانچایز که به عنوان اثری بسیار ارزشمند تلقی می‌گردد. فرانچایز واژه‌ای ناشناخته در ایران است که حتی صاحبان کسب و کارهای بزرگ نیز تجربه استفاده از آن را نداشته‌اند و این در حالی است که بسیاری از کشورهای پیشرفته از فرانچایز در کار و کسب خود بهره برده‌اند. مطالعه این کتاب ارزشمند را به تمامی بنگاه‌های اقتصادی، صاحبان کسب و کار و کلیه علاقمندان توصیه می‌کنیم.

فصل اول: فرانچایز چیست؟

  • مفهوم فرانچایز
  • تعریف فرانچایز
  • تاریخچه فرانچایز

فصل دوم: مزایا، معایب و انواع فرانچایز

  • مزایا و معایب فرنچایز
  • انواع فرنچایز

فصل سوم: سازمانها و نمونه ها

  • سازمانهای بزرگ فرانچایز در دنیا
  • فرانچایزهای موفق خارجی
  • فرانچایزهای موفق داخلی

فصل چهارم: فرآیند فرانچایز

  • قراردادهای فرانچایز
  • خرید یک فرانچایز
  • فرآیند مربوط به فرانچایزدهنده
  • فرآیند مربوط به فرانچایرگیرنده

فصل پنجم: نقش فرانچایز در اقتصاد

  • نقش فرانچایز در اقتصاد

امیرخسرو فخریان متولد ۱۳۵۲ و مدیرعامل فروشگاه‌های زنجیره‌ای کوروش است. از دیگر کتاب‌های او نیز می‌توان به کتاب باشگاه مشتریان اشاره کرد.